Yabancı Kökenli Sözcüklerin Türkçeleri

[dwaxer]

Buradaki amaç yabancı köklü kelimelerin bir karşılığının bulunması, ya da fazla bilinmeyen bir karşılığın bildirilip Türkçemizin doğru kullanılması. Kimse tüm yabancı kökenli kelimeleri çıkartalım demedi, zaten buna da kimsenin uyacağını sanmıyorum. Fakat güzel Türkçemizde bir karşılığı olan bir kelimenin yabancısının kullanılmasına karşıyım.

İşte söylüyorsun, bu söylediğin, bu fikir, türkçeyi daraltmaktan başka birşey değildir bence. Kullandığımız kelimelerin yarısından çoğunun kullanılmasına karşısın. Az olsun ama bizden olsun diyorsun yani.
.

[Alenthas]

Az olsun bizden olsun tabii ki. Çok olunca ne geçiyor ki elimize? Tamam bir şeyi farklı yollardan anlatmak güzel bir şey ama bazı kelimelerin bir tane bile Türkçe karşılığı yok. Hepsini atalım demedim hem, ben arapça ve farsça kelimeleri severim ve elimden geldiği kadarda kullanmaya çalışırım.

En basitinden örnek olarak "bye" lafını alabiliriz. Bunun yerine "hoşçakal, güle güle, görüşürüz" varken neden ben "bye" diyeyim ki? Ya da ne güzel "tamam, olur" demek varken "ok" demek niye? Eğer senin dediğin gibi yaparsak bunlarıda Türkçeye eklememiz gerekir? Ki ne yazıkki Türkçeye girdiler bile (hani tamam diyelim msnde kullanın kolay yazılıyor diye, konuşma dilinde bile kullanıyorlar yahu!)

Demem odur ki dwaxer, Türkçede karşılığı olan kelimeleri kullanarak dilimizi yıpratıyoruz. Ben bunu bilir bunu söylerim...

[dwaxer]

Peki o zaman.

[Artemis Entreri]

Bence haklısın Kadir abi, türkçeyi daraltmak da güzel değil, ama atak sözcüğü ve birtakım başka sözcüklerden özellikle hoşlanmıyorum. Kullanıldığında da garibime gidiyor, tepkim ondandır.

[Lugtarias]

..

[Lugtarias]

..

[occultsearcher]

Az olsun bizden olsun tabii ki. Çok olunca ne geçiyor ki elimize?

Bilimsel bir veri:
İnsanlar kelimeler ile düşünür. Bir insanın kelime dağarcığı ne kadar genişse, o kadar geniş düşünebilir. BinDokuzYüzSeksenDört'ü hatırlayalım. Yeni-konuş'un yegane amacı insanların kullandığı kelime sayısını azaltıp, insanların düşünebilmesini engellemekti. Bu bilgiyi göz önünde bulunduralım. Dolayısıyla "az olacağına başkasının olsun" mantığı daha iyi. Yoksa kendimizi cehalet, aptallık ve nihayetinde sömürgeye hapsetmekten başka bir şey yapmamış oluruz.

Aslında böyle bir durum oluşmasını engellemek bizim elimizde. Günümüzde araştırılabilirlik bakımından oldukça elverişli olan ama en ufak bir inceleme girişiminde bile bulunulmayan o kadar çok Ã?n-Türkçe metin, tablet, yazıt varki...

Biz Öz-Türkçe mi konuşuyoruz ki örneğin? "Men" değil "ben" dediğinde filan bence çok Öz-Türkçe konuşmuyor oluyorsun.
Günün dilini kabullenip, dile uygun şekilde kelime türetme işi daha önemlidir. Eski kelimelere saplanmak çok bir şey çözümlemez.

"Atak" korkutucuymuş bu arada...

.
Atak konusunda yanılıyorsunuz arkadaşlar; işte Türk Dil Kurumuna göre "atak"ın anlamı böyledir: Saldırı, saldırış, hücum, hamle.
Buradan araştırabilirsiniz: http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6 ... 75456518CA
Yani ha saldırı ha atak farketmez.
.

Transliterasyona karşı olduğumu çok söyleyemem, çoğunlukla desteklerim ama tutup "hamle", "saldırı" gibi kelimelerin tercih edilmesi bence daha güzel olurdu. Ben garipsiyorum bu tarz şeyleri...

[Alenthas]

Peki o zaman.

Alay sezdim sanki

Bakın demek istediğim şey tamamiylen yanlış anlaşılmış. Yabancı kelimeler dilimizde olacaktır tabii ki de, zaten son zamanlarda bazı özenti kesimin kullandığı kelimelerin çoğunluğu yabancılardan oluşmakta. Üstüne üstlük yetmiyormuş gibi bir de Türkçe olan kelimelerin üzerinde korkutucu derecede değişiklik yaparak insanlığımdan soğumama neden oluyorlar -ki ben buna kısaca "emoca" diyorum (burada bundanda bahetmek istedim, farklı bir tartışma alanı açma amacıylan).

Tekrar bir örnekle açıklamaya çalışayım, mesela maç esnasında "serbest atış" yerine "freekick" kullanılmasına karşıyım. Bilmem anlatabildim mi? Yani tüm kelimeleri fırlatıp atalım, sırf Türkçe olsun demedim. Desemde bir şeyi değiştirmez, istesemde yapamam zaten. Buradaki amaç edebiyatıyla zengin olan bir devletin nasıl oluyorda dil bakımından bu kadar geri olduğunu tartışıp kendi halimizde yeni kelimeler türetmeye çalışsakta başarısız olup vazgeçtikten sonraa *nefes alır* en azından Türkçe karşılığı bulunan kelimelerin kullanılmasını desteklemektir...

Çok mu zordur aslında yeni kelimeler üretmek? Hayır, sadece üzerinde biraz düşünmek gerekir. Mesela tüm dünyaca kullanılan "yoğurt" kelimesinin -bakın ne güzel, insanın göğüsü kabarıyor böyle deyince- nereden geldiğini düşündüğümde "yoğurmak"tan geldiğini çıkarttım (ya da tahmin ediyorum) ve bu kadar basit şeyden böyle güzel bir kelimenin nasıl türetildiğine şaşıp kaldım.

Biz Öz-Türkçe mi konuşuyoruz ki örneğin? "Men" değil "ben" dediğinde filan bence çok Öz-Türkçe konuşmuyor oluyorsun.
Günün dilini kabullenip, dile uygun şekilde kelime türetme işi daha önemlidir. Eski kelimelere saplanmak çok bir şey çözümlemez.

Aslında ÖzTürkçede kullanılan bazı kelimelerle şimdiki kelimeleri birleştirerek pek âlâ bir kelime türetilebilinir ve çok da güzel olur doğrusu!

Bakınız Television kelimesinin ortaya çıkışıyla ilgili devrimk'nın yazdıklarına:

Ã?rnek: Tele - Vision. Yunanaca tele uzak, Latince vision görüş.

Bunlar gibi binlerce kombinasyon türetilebilinir. Hımm?

[dwaxer]

.
Kimseyle alay etmiyorum; sadece tartışmadan ayrılmak istemiştim. Ama son bir şeyler daha söyleyeyim:
Ben aslında bu tür tartışmalara hiç girmem hatta pek zevkli bulmuyorum çünkü ben milliyet ayrımı yapmayan birisiyim. Ayrıca dili bir amaç değil araç olarak görüyorum. Sadece tesadüfen Alenthas senin “atak kelimesini okuyunca deliye döndüm sinirden” gibi bir ifadeni okuyunca kendi kendime “Allah Allah, atak Türkçe değil miymiş?” diyerek sözlüğe baktım. (hikayeler yazmaya başladığımdan beri sık sık TDK sözlüğüne bakıyorum, kelimelerin doğrusunu yanlışını öğreneyim diye) Ve aslında “atak” kelimesinin Türkçe olduğunu görünce sizi uyarmak (doğrusunu söylemek amacıyla) istedim. Olay bundan ibaret. Zaten, “Türkçe olduğunu biliyoruz ama kökeni fransızca onun,” cevabını alınca bu başlıktan sessizce ayrılmam gerekirdi çünkü ne kadar tartışsak boş!

.

[Alenthas]

Doğru diyorsun, atak Türkçe bir kelime (bunun karşılığı olarak üç, hatta belki daha fazla anlamı olmasına karşın neden Türkçe olduğunu anlamış değilim ya!). Fakat ben orada demek istedim ki; burada kullanılan atak yerine Türkçede anlamı bulunan "saldırı, hücum" vb. kelimeler kullanılsaydı daha güzel olmuş, bu tartışmada hiç olmamış olurdu. Oradaki "atak" kelimesi kullanılan edebi dilin yanında çok abest kaçmış. Ki ben kitabın başlarını okuduğumda edebi diline hayran kalmış, adeta büyülenmiştim -- ta ki "atak"ı görene kadar. Önemli eserler her zaman şimdiki zamanda fazla kullanılmayan, eski kelimeleri kullanarak süslenilmiştir. Fantastik bir eseri okurken içerisinde farsça, arapça ya da eski osmanlıca kullanılması hoşunuza gitmez mi? şahsen benim gider, çünkü fantastik eserlerde zaman bizim dünyamıza kıyasla daha eskidir -kılıçlar, oklar vs.- Kimse böyle bir zamanda bir üstüne "majesteleri, lordum" ya da "sultanım" yerine "başbakan" diye hitap etmez. Ã?ünkü o zamanlarda "bakan" diye bir kelime yoktu ve "atak" da Türkçede yoktu. Eğer Cyberpunk tarzında bir fantazi romanı olduğu zaman, bu zamanda "lordum" yerine "genaralim" dersin çünkü herşeyin kendine özgü zamanı vardır. Kimse iki bin bilmem kaç zamanında "lordum" demez. "Atak" kelimesinin kullanılması bütün o fantezi atmosferini bozarak sinirlerimi bozmakla yetmiyormuş gibi, bir de Türkçede anlamı olan bir kelimenin yabancı kökenlisini kullanarak işin içerisinden çıkılmaz bir hale getirmiştir düşünceme göre.


______________________________________
Hep derler önüne bak, geriye bakma diye. Hep derler önüne bakarsan ilerleyebilirsin diye. Peki geriye bakmadan gelecekte olacakları nasıl bileceksin?

Tarih, geleceği gösteren en güzel ayna. Selçuklulardan başlamak istiyorum; bütün devlet işlerine arapları getirmiş, sokakta kullanılan dil Türkçe iken devlet yerlerinde arapça konuşulmuş. İnsanlar dertlerini anlatamayınca isyan çıkmış ve sonuç olarak; Selçuklular: mefta.

Osmanlıya döndüğümüzde 300 yılda kurulup 300 yılda yıkılan Osmanlı devletinin yıkılış dönemine girdiği süreçte, osmanlı edebiyatçılarının şiirlerini farsça kullanarak yazmaları bir tesadüf müdür?

Bir laf var, kimin dediğini hatırlamıyorum ve harfi harfine aklımda kalmadı ama şöyle bir şeydi: "Eğer bir toplumu avuçlarının içerisine almak istiyorsan, ilk olarak o toplumun dilini bozacaksın," diye. Eh bize söyleyecek bir şey kalmadı zannımca?

[devrimk]

şahsi fikrim, atak kelimesinin saldırı yerine kullanılmasının doğru olmayacağı yönünde.
Yaşımdan olsa gerek atak kelimesinin karşılığını çevik, hareketli diye algılıyorum.

Düşüncesizce her işe atılan, cüretkâr:
"Bütün çocuklar gibi onlar da haşarı, atak ve güreşçi idiler."- R. N. Güntekin.

Dile yapancı kelimeler girmesi ve bunun kullanılması bir dereceye kadar olağan. Kelimelerin anlamının boşaltılması, farklı anlamlarda kullanılması ise büyük bir problem.

Ray Bradbury'nin Fahrenheit 451 kitabında kitap okumanın yasak olduğu bir toplum vardı. İtfayeciler (Fireman) kitap bulduklarında orayı ve gerekirse suçluları yakıyorlardı. Fireman (yangın çıkaran adam) benzeştirmesi yazar tarafından kelimelerin içinin boşaltılmasının ne gibi sonuçları olacağını göstermek için seçilmiştir.

George Orwell'in karamsar geleceği 1984'de de aynı şekilde kahramanın çalıştığı bakanlık kelimeleri bozmak için uğraşmaktadır.

Dilin farklılaşması insanların yabancılaşmasını beraberinde getirecektir. Yabancı kelimeler kullanmak gelip geçicidir, dilin kendisine bir fayda sağlamaz. Ã?rneği kendimizden vereyim.

1681–1730 tarihleri arasında yaşamış Nedim'den iki mısra:
Güllü dîbâ giydin ammâ korkarım âzâr eder
Nâzenînim sâye-i hâr-ı gül-i dîbâ seni

Nedim'den dörtyüzyıl önce yaşamış (1238–1320) Yunus Emre'den iki mısra:
İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsin, ya nice okumaktır

[Edmond]

Ne zamandır uzaktım tartışmalara.Çok tartışılmış.Söyleyeyim

Türkçe kelime, Türkçe sözlükte geçen kelimelere denmiyor mu?

Günümüzde Türkçe konuştuğunu zanneden öyle insanlar var ki...

Atak kelimesi türkçedir, TDK'ya göre.

TDK'nın yeni açıkladığı kelimeleri duydunuz mu?

Zapping değil GEÃ?-GEÃ?
Basketbol değil SEPET TOPU (bazılarınız ama türkçesi öyle diyebilirler, ne diyebilirim ki onlara :S )
Voleybol değil UÃ?AN TOP (buyrun kullanın)

Daha çok kötü bir sürü var.Siz Türkçe kelimeleri TDK'ya bırakırsanız, ohoooo.

Öz-Türkçe en güzeli fakat günümüze kadar boş bırakılmış bir dil.Dolayısıyla yeni çıkan kelimelere ayak uyduramadı.Ã?ünkü insanlar kelime bulmak yerine ya doğrudan kelimeyi geçirmeyi, ya Televizyon gibi türetmeyi, ya da ÇOK OTURGAÃ?LI GÃ?TÃ?RGEÃ? gibi çevirmeyi tercih ettiler.Kimsenin aklına Teknoloji yerine, Bilim Sanatı demek gelmedi.Kimsenin aklına, MODEM yerine Ağ-BAğ gibi sallama bir kelime gelmedi.Ã?ünkü kimse düşünmedi.

not:Yukarıda verdiğim Ağ-BAğ olayını tamamen yazarken salladım, fena olmadı ama tekliflere açığım

[SacoKhan]

Ama mesela bilgisayar süper bir kelime, biraz uğraşılsa yapılabilir

[Edmond]

En sinirime dokunan şey de Microsoft'un Türkçe çevirilerinin TDK'nınkilerden güzel olması

Bilgisayarım - My Computer (TDK olsa bilgisayarı yönettirgeç)

Ağ bağlantılarım

Hadi bunlar neyse, yalnızca çeviri ama Denetim Masası, Tarayıcı gibi kelimeler, aslında Microsoft'un görevi değil çevirmek, ama çevirmişler ve TDK'nınkilerden daha güzel

[Lugtarias]

..