28 Temmuz 1914: I. Dünya Savaşı

Aslen Avrupa’da başlamış bir savaştır, ama malum devletlerin diğer kıtalardaki sömürge devletlerinin de mecburen savaşa katılmaları yüzünden dünya ilk hadi hep beraber savaşalım kampanyasına başlamıştır. Dört yıl süren bu savaşta neler neler olmadı ki ama kısaca başlıklardan bahsedecek olursak:

İki ana grup söz konusu idi bu dünya savaşlarının ilkinde: İttifak ve İtilaf!

İttifak tarafında Almanya yanında Avustura-Macaristan İmpatorluğu, Osmanlı İmparatorluğu ve Bulgaristan Krallığı gibi gerçekten de ağır bombalarla kendi kardeşliğini kurmuş idi. Ama maalesef beklenmedik bir mücadele onları bekliyordu.

Diğer grubumuz İtilaf olarak adlandırılmıştı. Britanya İmparatorluğu, Fransa ve Rusya önderliğinde neredeyse dünyanın geri kalanı birleşmişti. Sırbistan, Karadağ ve Belçika devletlerini öncelikle yanına çeken İtilaf grubuna daha sonra İtalya, ABD, Japonya, Yunanistan, Portekiz, Romanya katılarak ağırlığını koymuş idi.

Tüm ülkeleri ortaya koyduğumuzda eski parayla 65 milyonun üzerinde asker savaşa katılmak zorunda bırakılmıştı. Savaşın sonucunda ise 8 milyonun üzerinde kişi hayatını kaybetmiş ki bunlara kayıplar dahil değildir. 7 milyon civarında ise kayıp ve esir söz konusu idi ve bunların kaderi tam olarak bilinmemektedir.

Savaşın bir sürü hem siyasi hem de ekonomik nedeni olsa dahi savaşın fitilini yakan olay 28 Haziran günü (benim doğumuma daha 75 yıl var iken) Avusturya-Macaristan impatorluğunun veliahtının Saraybosna ziyareti esnasında bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi idi, Avusturya’nın bunun üzerine bir ay sonra Belgrad’ı bombalayarak Sırbistan’a savaş ilan etmesiyle de 1. Dünya Savaşı resmen başlamış idi.

En çok darbeyi Almanya görmüştü, eh Osmanlı İmparatorluğu’ndan bahsetmeye bile gerek yok. Özellikle savaşın en büyük etkisi milliyetçilik duygusunun gelişmesi idi ve Osmanlı İmparatorluğu’na bağlı bir sürü azınlık devlet vardı. Bu yüzden de iç savaşlar İmparatorluğu mahvedecek ve en sonunda olay Kurtuluş Savaşı’na kadar varacaktı.

Almanya ise ekonomik olarak çökmüştü ve en sonunda da Nazizm’in gelişmesiyle Almanya tüm dünyanın nefretle anacağı bir ülke konumuna yükselecekti. Adolf Hitler’in Almanya’yı demir yumrukla yönetmesi bir yana bizler üstün ırkız anlayışıyla hareket etmesi ülkesinde yaşayan yahudileri zor durumda bırakacaktı. 2. Dünya Savaşı için de bahanemiz böylece hazırdı.

Ama o başka bir güne, bugün tarihin kara günlerinden bir tanesinin yıldönümü. Aslında bu günün hatırlanması ve bir daha dünyanın böyle bir hale gelmemesi için neler yapılacağının konuşulması gerekmektedir, ama barış sadece bir özlemdir, savaş ise her zaman menfaatle birlikte yaşar. Yani bu dünyada her ülke sırf kendi çıkarlarını düşünmeyi bırakırsa ve dünyanın kendi ülkesi için var olmadığı gerçeğini hatırlamayı başarırsa belki ufacık da olsa umut var olabilir, aramızda bir yerlerde saklanıyor, onu bulmak ülkeleri yöneten insanların görevi.

Tags: tarih